ماهواره‌ها امكان دسترسي به اينترنت را در هر جايي فراهم مي‌كنند
Posted by بهروز حاتم (hatam) on Aug 14 2009
فناوري اطلاعات >>

نيم قرن پيش آرتور سي كلارك، دانشمندي كه چندي پيش دار فاني را وداع گفت، در مقاله‌اي به موضوع استفاده از ماهواره‌ها در بحث ارتباطات جمعي پرداخته بود. بعيد نيست وي چنين روزي را پيش‌بيني كرده باشد؛ روزي كه ماهواره‌ها بتوانند يك دهكده جهاني را به‌وجود آورند. اين روزها فن‌آوري ماهواره به حدي پيشرفته شده است كه شايد نتوان بدون آن به بانكداري ، اينترنت، رسانه‌هاي جمعي، مخابرات و ... به شكل پيشرفته آن، فكر كرد.
ماهواره در واقع شيئي است كه توسط انسان در مدار زمين قرار مي‌گيرد. گرچه به‌صورت عملي كمتر از نيم قرن از پرتاب اولين ماهواره نمي‌گذرد اما تاريخچه ماهواره قدمت زيادتري دارد. اولين بار در سال 1869 شخصي به‌نام "ادوارد اورت هيل" با نوشتن يك داستان علمي‌تخيلي به موضوع ماهواره پرداخت و ذهن بشر را با اين موضوع جديد درگير كرد. در سال 1903 اولين مقاله آكادميك را "كنستانتين سيلوسكي" تحت عنوان "اكتشافات كيهاني به‌وسيله ادوات واكنشي" نوشت. اين سير ادامه يافت تا اين‌كه در سال 1945 مقاله جنجالي آرتور سي كلارك ارائه شد. كلارك در مقاله خود پرتاب ماهواره‌ها را به مدارهاي احتمالي بررسي كرده بود و به جنبه‌هاي ديگري مثل ايجاد يك شبكه ماهواره‌اي چرخان به دور زمين نيز پرداخته بود. وي همچنين به مزاياي ارتباطات پرسرعت جهاني از طريق ماهواره‌ها اشاره كرده و پيشنهاد ايجاد 3 ايستگاه زميني براي پوشش‌دادن ماهواره‌اي كل سياره را داده بود.
اولين تلاش عملي بشر در اين راه به سال 1947 برمي‌گردد. يعني 2 سال بعد از اين‌كه كلارك مقاله خود را ارائه كرد.در اين سال يك راكت آمريكايي بدون سرنشين كه حامل يك دوربين بود به فضا پرتاب شد و توانست تصاويري را از زمين تهيه و ارسال كند. در اين تصاوير شكل اتمسفر از بالا و نحوه تشكيل ابرها به‌وضوح مشاهده مي‌شد.

رقابت آغاز شد
سفر واقعي به فضا در چهارم اكتبر 1957 آغاز شد. در اين سال اتحاد جماهير شوروي اولين فضاپيماي مداري دنيا با نام Sputnik1 را به فضا فرستاد. 3 ماه طول كشيد تا اين فضاپيما مدار خود به دور زمين را كامل كند.يك ماه بعد همين كشور دومين ماهواره از اين دست را به همراه يك موجود زنده به فضا فرستاد. از آن به بعد مسابقه فضايي آغاز شد و ايالات متحده با شركت در اين رقابت در سال 1958 اولين ماهواره خود با نام اكسپلورر 1 را پرتاب كرد.
اولين ماهواره مخابراتي در 18دسامبر 1958 پرتاب شد. اين ماهواره پيام كريسمس رئيس جمهور آمريكا را مخابره كرد و پس از 12 روز گردش به دور زمين با از كار افتادن باتري به پايان عمر خود رسيد.
در سال 1960 اولين ماهواره هواشناسي به مدار زمين فرستاده شد. اين ماهواره كه "تيروز" نام داشت حامل دوربيني بود كه از آن براي بررسي مرتب اتمسفر استفاده مي‌شد. به اين‌ترتيب براي اولين بار هواشناسان مي‌توانستند اطلاعات به‌دست آمده از ايستگاه‌هاي زميني را با تصاوير ارسالي از ماهواره‌ها مقايسه كنند و پيش‌بيني‌هاي خود را با ضريب اطمينان بالاتري ارائه دهند. بعد از اين موفقيت، 9ماهواره ديگر از اين خانواده در مدار قرار گرفت. در سال 1966 ايالات متحده اولين ماهواره هواشناسي خود را به مداري بالاتر فرستاد . اين ماهواره با سرعتي معادل سرعت زمين مي‌چرخيد و به اين ترتيب هميشه در يك نقطه از آسمان قرار داشت.
كمي‌قبل‌تر يعني در سال 1962، آزمايشگاه‌هاي تلفن Bell با مشاركت در پروژه 1 Echo، موفق به ساخت ماهواره آزمايشي "تل استار" شدند. اين ماهواره هم امواج تلويزيوني را تقويت مي‌كرد و هم اين كه در كارهاي مخابراتي و تلگرافي كاربرد داشت. در سال 1965 با پرتاب ماهواره‌هاي "اينتل‌ست" كه كنترل آن‌ها در دست بيش از 130 دولت و موسسه بين‌المللي بود، امكان پوشش دادن كل زمين (به‌جز مناطق قطبي) فراهم شد. اينتل‌ست به همراه اينمارست، كه در حمل و نقل دريايي كاربرد دارد، براي تمامي‌ملت‌ها قابل استفاده‌اند. البته هر كشوري بايد ايستگاه‌هاي زميني مربوط به خود را داشته باشد. اينتل‌ست در 1997 داراي بيش از 19 ماهواره بود.

اينترنت آسماني‌
ناسا با پرتاب ACTs در 1993 موج جديدي از فن‌آوري ماهواره‌هاي مخابراتي را راه انداخت. اين پروژه باعث پيشرفت هرچه بيشتر ماهواره‌هاي مخابراتي شد و هدف نهايي آن دست يافتن به اينترنت در آسمان بود.
بعد از آن شركت‌هاي بسياري تصميم به سرمايه‌گذاري در زمينه ماهواره‌هاي باند وسيع گرفتند. در 1997 ،13 شركت توانستند مجوز FCC را براي استفاده از قسمتي از آسمان جهت سيستم‌هاي ماهواره‌هاي خود بگيرند. در بين اين شركت‌ها مي‌توان به اسامي ‌لورال، موتورولا، اكواستار و تله‌ديسك برخورد. گرچه برخي از اين شركت‌ها، مثل موتورولا، در كار خود موفقيتي كسب نكردند، اما اگر اين پروژه با موفقيت همراه شود با قطعيت مي‌توان گفت كه در هرجاي كره خاكي كه باشيد مي‌توانيد به اينترنت دسترسي داشته باشيد.

از همه رنگ موجود است‌
ماهواره‌ها انواع و اقسام فراواني دارند كه بر اساس مختلفي دسته‌بندي مي‌شوند. در يك دسته‌بندي، ماهواره‌هاي غير نظامي‌را به 3 دسته ثابت، متحرك و تحقيقاتي تقسيم مي‌كنند. دسته اول مسئول انتقال صدها ميليارد بسته صدا، ديتا، تصوير و فيلم بين تمامي‌كشورها و قاره‌ها از نقاط مشخصي بر روي سطح زمين است. دسته دوم كمك مي‌كند تا ارتباط بين نقاط دوردست، وسايط نقليه، كشتي‌ها و فضاپيماها با ديگر نقاط دنيا و يا ديگر واحدهاي مخابراتي سيار برقرار شود. اين دسته در سيستم‌هاي مسيرياب هم كاربرد دارد. دسته سوم هم انواع اطلاعات هواشناسي و سنجش از دور را به ما مي‌دهد و در تحقيقات علمي‌مثل علوم زميني، دريايي و جوي كاربرد دارد.
ماهواره‌ها به صورت ديگري هم دسته‌بندي مي‌شوند. ممكن است يك ماهواره نجومي‌باشد. يعني اين‌كه در مطالعات نجومي‌كاربرد داشته باشد. ممكن است ماهواره‌ها مخابراتي باشند و در فضا با هدف ايجاد بستر مخابراتي قرار گرفته باشند. بعضي ماهواره‌ها مسيرياب هستند و از آن‌ها براي يافتن مسير دقيق و جهت‌يابي و موقعيت جغرافيايي استفاده مي‌شود. بعضي انواع ماهواره‌ها نيز در مطالعاتي كه روي زمين انجام مي‌گيرد، مثل بررسي‌هاي زيست‌محيطي، هواشناسي و يا تهيه نقشه، كاربرد دارند.

فناوري از آن كيست؟
بسياري از كشورها در حال حاضر به فن‌آوري ساخت و يا طراحي ماهواره‌ها دست يافته‌اند، اما معدود كشورهايي هستند كه به فن‌آوري پرتاب و قرار دادن ماهواره‌ها در مدار دست يافته باشند. اين كشورها براي پرتاب و قرار دادن ماهواره‌هاي خود در مدار نياز به كمك و مساعدت ديگر كشورها دارند.
در سال‌هاي اخير ماهواره‌هاي زيادي توسط سازمان‌هاي جنگ‌طلب به‌منظور راه‌اندازي جنگ تبليغاتي و نيز دزديدن اطلاعات نظامي، مورد حمله قرار مي‌گيرند. ماهواره‌هايي كه در مدار پايين قرار مي‌گيرند توسط موشك‌هاي بالستيك ارسالي از زمين مورد اصابت قرار مي‌گيرند و از بين مي‌روند. اين توانايي هم در دستان روسيه و هم در دستان آمريكاست. در سال 2007 ارتش چين يك ماهواره هواشناسي فرسوده را از بين برد و پس از آن ارتش آمريكا نيز يك ماهواره جاسوسي از كار افتاده خود را در سال 2008 مورد هدف قرار داد.علاوه‌براين روسيه و آمريكا در طي جنگ سرد ماهواره‌هاي زيادي را از بين بردند.

اينترنت از نوع ماهواره‌اي‌
فرض كنيد دلتان نمي‌خواهد خط تلفنتان مشغول باشد و علاوه‌براين اداره مخابرات هم از منزل و يا محل كارتان فاصله زيادي دارد و يا اين‌كه نمي‌تواند سرويس DSL را ارائه دهد. در اين صورت "اينترنت ماهواره‌اي" يك گزينه ايده‌آل براي شما خواهد بود. اين نوع اينترنت براي روستايياني كه مي‌خواهند به پهناي وسيع باند دسترسي داشته باشند بسيار مناسب است. اينترنت ماهواره‌اي از خطوط تلفن و يا سيستم‌هاي كابلي براي اتصال استفاده نمي‌كند اما در عوض نياز به يك ديش ماهواره براي برقراري ارتباط به شيوه دوطرفه (آپلود و دانلود) دارد. سرعت سيستم‌هاي ماهواره‌اي 10 برابر مودم‌هاي معمولي است.
درست مثل تلويزيون‌هاي ماهواره‌اي، اينترنت ماهواره‌اي نيز تحت تاثير باران شديد و يا وجود موانعي مثل درختان قرار مي‌گيرد و بر دريافت شدن سيگنال‌هاي اينترنتي تاثير منفي گذاشته مي‌شود.
دسترسي به اينترنت از طريق ماهواره در هر نقطه‌اي از جهان امكان‌پذير است. از طريق تلفن‌هاي ماهواره‌اي هم مي‌توان به اينترنت متصل شد.