Delphi ابزاري براي پاسخگويي به نيازها
Posted by بهروز حاتم (hatam) on Aug 14 2009
برنامه نويسي >>

طرفداران زبان دلفي و اشخاصي كه قصد دارند با اين زبان، پا به دنياي برنامه‌نويسي بگذارند، خوب است يك شناخت كلي از اين زبان، ابزارها و اجزاي تشكيل‌دهنده آن كسب كنند.
مي‌دانيم كه دلفي يك زبان بصري يا ويژوال است كه اجزاي بسياري در آن به‌صورت آماده وجود دارد و مي‌توان به ساده‌ترين شكل و با سرعت زياد آنها را درون فرم برنامه قرار داده و از قابليت‌هاي آنها استفاده كرد.هر نسخه از دلفي در نگارش‌هاي مختلفي عرضه شده است كه كاربر مي‌تواند با توجه به قابليت‌هاي موجود و نيازهاي خود،‌نگارش مورد نظر را تهيه كرده و با آن برنامه‌نويسي را آغاز كند.
هر كدام از اين نگارش‌ها با قيمت‌هاي مختلفي عرضه مي‌شوند كه با دانستن نيازهاي خود قابليت‌هاي هر نگارش مي‌توان در هزينه اضافه صرفه‌جويي كرد. در ادامه به نگارش‌هاي مختلف دلفي 7 مي‌پردازيم.

نگارش‌هاي مختلف‌
فشرده‌ترين و كم‌حجم‌ترين نگارش، Personal است كه براي تازه‌كاران و برنامه‌سازان غيرحرفه‌اي در نظر گرفته شده است. اين نگارش از برنامه‌سازي پايگاه داده و همچنين از قابليت‌هاي پيشرفته دلفي پشتيباني نمي‌كند و بيشتر مناسب افرادي است كه قصد دارند اين زبان را تنها از جنبه آموزشي دنبال كنند.
نگارش professional براي برنامه‌نويسان و توسعه‌دهندگان حرفه‌اي نرم‌افزار در نظر گرفته شده است. علاوه بر ويژگي‌هاي پايه و كليه امكانات موجود در نسخه personal ، پشتيباني از برنامه‌سازي پايگاه داده (از جمله فناوري ADO مايكروسافت در توسعه بانك‌هاي اطلاعاتي)، پشتيباني از سرويس‌دهنده وب و ابزارهاي خارجي همچون Intra web و... نيز در اين نگارش گنجانده شده است. به كاربران حتي افرادي كه قصد دارند تازه به دنياي برنامه‌نويسي وارد شوند توصيه مي‌شود حداقل از اين نگارش براي شروع استفاده كنند.
نگارش Enterprise براي توليدكنندگان و توسعه‌دهندگان نرم‌افزارهاي كاربردي بزرگ در نظر گرفته شده است.
فناوري‌هاي پيشرفته خدمات وب و XML پشتيباني از CORBA، پشتيباني‌هاي بين‌المللي، معماري سه‌لايه‌اي و ابزارهاي بيشمار ديگري علاوه بر تمامي امكانات نگارش professional در اين نگارش گنجانده شده است.
در نگارش Architect كه كامل‌ترين نگارش دلفي است، پشتيباني از Bold نيز به تمامي امكانات و ويژگي‌هاي نگارش Enterprise افزوده شده است.Bold محيطي براي آماده‌سازي برنامه‌هاي كاربردي‌اي است كه در زمان اجرا توسط يك مدل UML هدايت شده و قادر به نگاشت اشيا خود به يك بانك اطلاعاتي و همچنين واسط كاربر هستند. اين از امكانات پيشرفته‌اي است كه تنها براي گروه‌ها و برنامه‌نويسان بسيار حرفه‌اي به كار مي‌آيد و برنامه‌نويسان عادل ممكن است به اين امكانات نياز پيدا نكنند.

Kylix
نگارش professional و نگارش‌هاي بعد از آن در نسخه 7 دلفي يك نسخه كاري از 3 kylix را در زبان داخلي دارند. اين نسخه امكان برنامه‌نويسي و كامپايل برنامه‌هاي دلفي را در سيستم عامل لينوكس امكان‌پذير مي‌سازد. در حقيقت نسخه تحت لينوكس دلفي، kylix نام دارد كه به همراه دلفي 7 عرضه شده است؛ اما متاسفانه kylix در نسخه‌هاي بعدي دلفي از جمله دلفي 2009 ديگر عرضه نشد و اين زبان را منحصر به سيستم عامل ويندوز كرد. اين مسئله از جمله بزرگترين نقاط ضعف نسخه‌هاي جديد دلفي است؛ اما كساني كه با دلفي 7 برنامه مي‌نويسند، مي‌توانند نسخه معادل برنامه خود را در لينوكس نيز داشته باشند.
يك تغيير مهم كه نخستين بار در دلفي 6 ظاهر شد، اين بود كه IDE دلفي با دو كتابخانه ويژوال به نام‌هاي (VCL (Visual Component library و (CLX (Component library for Cross- platform عرضه شد. كتابخانه VCL كه مخصوص ويندوز است، امكانات و ابزارهاي بيشتري نسبت به CLX دارد و برنامه‌هاي نوشته شده با آن تنها در محيط ويندوز قابل كامپايل و اجرا هستند؛ اما برنامه‌هايي كه با استفاده از كتابخانه ‌ CLXطراحي و نوشته مي‌شوند، علاوه بر اين كه مي‌توانند در محيط ويندوز كامپايل و اجرا شوند،‌ مي‌توانند بدون كوچكترين تغييري در محيط لينوكس با استفاده از kylix مجددا كامپايل شده و بعد از توليد فايل اجرايي مخصوص لينوكس، در آن محيط اجرا شوند. البته بايد به اين نكته توجه داشت كه برنامه كامپايل شده در ويندوز قابل اجرا در لينوكس نيست و بايد متن اصلي برنامه مجددا در لينوكس كامپايل شود.

محيط كار دلفي‌
برنامه‌سازان مي‌توانند IDE دلفي را با روش‌هاي مختلفي متناسب با نيازهاي شخصي خود تغيير دهند و ممكن است به هنگام كار با فرم‌ها، به نوعي آرايش و چيدمان و به هنگام نوشتن اجزاي ساخت يا برنامه‌هاي سطح پايين، با استفاده از ويراستار، به نوعي كاملا متفاوت نياز داشته باشيد. آرايش مجدد IDE براي هريك از اين نيازها عمل خسته‌كننده‌اي است. به همين دليل دلفي به شما امكان مي‌دهد تا آرايش و چيدمان معيني از پنجره‌هاي مختلف IDE را با نام خاصي ذخيره كنيد تا در زمان مورد نياز بتوانيد بسرعت به آن چيدمان دست يابید همچنين مي‌توانيد يكي از اين گروه‌بندي‌ها را به عنوان تنظيمات پيش‌فرض اشكال‌زدايي تعيين كنيد تا در آغاز كار با ابزار اشكال‌زدايي، به طور خودكار احيا شوند.

ويراستار
ويراستار دلفي از نسخه 7 به بعد تغييرات اساسي داشته است و به بياني به يك ابزار كاملا جديد تبديل شده است. علاوه بر قابليت كار روي فايل‌ها در زبان دلفي، مي‌توانيد از آن براي كار روي ساير فايل‌هاي مورد استفاده در زبان‌هاي ديگر از جمله SQL، XML، HTML،C++، C و... استفاده كنيد. تنظيمات ويراستار براي هر نوع فايل، به پسوند آن فايل بستگي دارد.
شما مي‌توانيد با چند لبه (‌ (tabهمزمان روي چند فايل كار كنيد و در هر لحظه بين بخش‌هايي كه با آنها كار مي‌كنيد، حركت كنيد. همچنين مي‌توانيد پنجره چند ويراستار را كه هر يك چندين لبه دارند، باز كنيد و به اين ترتيب محتواي دو برنامه را با هم مقايسه كنيد.
يكي ديگر از ويژگي‌هاي ويراستار tooltip symbol insight است. اگر ماوس را به زير يكي از نمادهاي موجود در ويراستار انتقال دهيد، يك راهنماي كوتاه محل تعريف شناسه را نمايش مي‌دهد. اين ويژگي خصوصا براي رديابي شناسه‌ها، كلاس‌ها و توابع يك برنامه كاربردي در دست تهيه و همچنين براي ارجاع به متن يك كتابخانه مهم است.
حسن واقعي اين ويژگي آن است كه مي‌توانيد آن را به يك امكان كمكي جهت پيمايش به نام code browsing تبديل كنيد. اگر كليد ctrl را به هنگام حركت دادن ماوس به زير شناسه مورد نظر پايين نگه داريد، دلفي به جاي نمايش راهنماي كوتاه، آن شناسه را به شكل يك لينك در مي‌آورد كه با كليك كردن روي آن به محل تعريف آن شناسه هدايت خواهيد شد.

Auto complete
اين ويژگي ويراستار به شما امكان مي‌دهد تا خصوصيت يا متدي از يك شي را صرفا از طريق جستجوي آن در يك فهرست يا تايپ كردن حروف نخست آن انتخاب كنيد. براي اين كه اين فهرست را فعال كنيد، كافي است نام يك شي‌ء را تايپ كنيد و سپس علامت نقطه (‌ (dotرا تايپ كرده و منتظر بمانيد. فهرست مورد نظر پس از لحظه‌اي كوتاه ظاهر خواهد شد.
اگر بخواهيد اين فهرست را در هر زمان ديگر فراخواني كنيد، كافي است كليدهاي ctrl+space را فشار دهيد. اين ويژگي به شما امكان مي‌دهد كه در يك عبارت، مقدار درستي را انتخاب كنيد.
نكته قابل توجه آن است كه اگر در تكميل يك دستور از اين ويژگي استفاده كنيد، تنها گزينه‌هايي فهرست مي‌شوند كه با قرار گرفتن آنها در دستور، خطايي اعلام نشود. يعني به هنگام احضار فهرست بررسي مي‌شود كه چه گزينه‌هايي قابليت قرارگيري در محل مورد نظر را دارند و بقيه گزينه‌ها از اين فهرست حذف خواهند شد. ضمنا با تايپ حروف اين فهرست بهBack